Kütüphane Sözlüğü

 

A

• AACR2 (Anglo-Amerikan Kataloglama Kuralları - 2. Baskı): Tanımlayıcı kataloglama ile erişim noktaları için oluşturulmuş uluslararası kurallar bütünüdür (Günümüzde yerini ağırlıklı olarak RDA standartlarına bırakmıştır).

• Açık Bilim (Open Science): Bilimsel araştırma süreçlerinin, araştırma verilerinin ve sonuçlarının herkes tarafından erişilebilir, paylaşılabilir ve yeniden kullanılabilir olmasını savunan yaklaşım.

• Açık Erişim (Open Access - OA): Hakemli bilimsel literatürün internet üzerinden finansal, yasal veya teknik engeller olmaksızın ücretsiz olarak okunabilmesi, indirilmesi, kopyalanması ve dağıtılması.

• Ambargo (Embargo): Yayınevlerinin açık erişim ve telif politikaları gereği, bir makalenin yayımlanmasından sonra kurumsal arşivlerde tam metin olarak erişime açılması için koyduğu yasal bekleme süresi (genellikle 6-24 ay).

• Anahtar Kelime (Keyword): Bir başlıkta, özette ya da kaynak metninde geçen, arama motorlarında ve kataloglarda konuya doğrudan işaret eden ayırt edici terim.

• Ansiklopedi: Bilimin bütün dallarını veya belirli bir uzmanlık alanını alfabetik ya da tematik düzen içinde ayrıntılı açıklayan temel başvuru kaynağı.

• APC (Article Processing Charge / Makale İşlem Ücreti): Açık erişimli veya hibrit dergilerde makalenin herkesin erişimine açık yayımlanabilmesi için yazar, kurum veya fon sağlayıcı tarafından ödenen ücret.

• Arşiv: Kamu kurumlarının, özel kuruluşların veya kişilerin faaliyetleri sonucu oluşan belgelerin korunduğu ve araştırmaya sunulduğu yer ya da bu belgelerin tamamı.

• Asitsiz Kâğıt (Acid-Free Paper): Arşivsel ve kütüphane değeri olan eserlerin sararmasını, kırılganlaşmasını ve kimyasal bozulmasını önlemek amacıyla nötr/alkali pH ile üretilen uzun ömürlü kâğıt türü.

• Atıf (Citation): Bir araştırmacının kendi çalışmasında başka bir yazarın fikrine, verisine veya metnine yaptığı resmi gönderme.

• Atıf Dizini (Citation Index): Yayımlanan makalelerin hangi kaynaklara atıf yaptığını ve hangi çalışmalar tarafından referans gösterildiğini takip eden bibliyografik veri tabanları (Örn: Web of Science, Scopus).

• Ayıklama (Weeding / Desselection): Koleksiyon geliştirme politikası gereği yıpranmış, güncelliğini yitirmiş ya da koleksiyon amacına uymayan kaynakların raflardan ve katalogdan elenmesi işlemi.

• Aylık: Yılda on iki kez (ayda bir) yayımlanan süreli yayın türü.

• Ayrıca Bakınız (See Also): Kataloglarda, dizinlerde veya sözlüklerde kullanıcının ek ve ilişkili bilgi kaynaklarına ulaşmasını sağlayan yönlendirme notu.

B

• Barkod: Kütüphane materyallerine ve kullanıcı kimliklerine tanımlanan; otomasyonda ödünç, iade ve sayım işlemlerinin barkod okuyucuyla yapılmasını sağlayan taranabilir etiket.

• Basılı: Kâğıt üzerine basılmış fiziksel bilgi kaynağı.

• Baskı (Edition): Bir eserin aynı dizgi ve içerikle bir kerede üretilen tüm nüshaları. İçerik güncellendiğinde veya format değiştiğinde "gözden geçirilmiş baskı" veya "yeni baskı" adını alır.

• Basım: Eserin basımevi, basıldığı şehir ve basım yılı gibi yayımlanma künyesini gösteren teknik bilgi.

• Başlık (Title): Bir kitabın, makalenin veya bilgi kaynağının resmi adı.

• Belge Sağlama (Document Delivery): Kütüphanede bulunmayan kitap bölümlerinin, makalelerin veya bildirilerin diğer bilgi merkezlerinden fiziki ya da dijital kopyalar halinde temin edilmesi hizmeti.

• BIBFRAME (Bibliographic Framework): MARC formatının yerini alması amacıyla Library of Congress tarafından geliştirilen, anlamsal web (semantic web) ve bağlantılı veri (linked data) odaklı yeni nesil bibliyografik tanımlama çerçevesi.

• Bibliyografik Referans / Künye: Bir bilgi kaynağını tekil olarak niteleyen yazar adı, eser adı, yayınevi, basım yeri ve yayın yılı gibi temel öğeler bütünü.

• Bibliyografya / Kaynakça: Belirli bir konu, disiplin, yazar ya da araştırma metninde kullanılan eserlerin sistematik ve alfabetik listesi. (Ayrıca bakınız: Referans)

• Bibliyometri (Bibliometrics): Kitap, makale ve bilimsel yayın üretiminin istatistiksel ve matematiksel yöntemlerle analiz edilmesi.

• Bilgi: Belirli bir bağlam içinde işlenmiş, anlam kazandırılmış ve karar süreçlerinde kullanılabilir hale getirilmiş veriler bütünü.

• Bilgi Okuryazarlığı: Bilgi ihtiyacını tanımlama, güvenilir bilgiye erişme, bulunan bilgiyi eleştirel gözle değerlendirme ve etik kurallara (akademik dürüstlük) uygun şekilde kullanma yetisi.

• Bilimsel Süreli Yayın (Akademik Dergi): Bilimsel araştırmaları, vaka analizlerini ve kuramsal makaleleri yayımlayan hakemli periyodik yayın.

• Birincil Kaynaklar (Primary Sources): Araştırılan döneme veya olaya ilk elden tanıklık eden özgün kayıtlar (arşiv belgeleri, mektuplar, günlükler, patentler, laboratuvar defterleri vb.).

C - Ç

• Cep Kütüphanem: Kütüphane otomasyon sistemine mobil cihazlardan bağlanarak katalog tarama, süre uzatma ve kaynak ayırtma işlemlerine imkân veren mobil uygulama.

• Ceza: Ödünç alınan materyalin son iade tarihinde teslim edilmemesi halinde kullanıcıya uygulanan günlük gecikme bedeli.

• Cezasız Dönem: Gecikmiş materyallerin kullanıcı tarafından ek yaptırım veya para cezası ödenmeksizin teslim edilebilmesi için kütüphane yönetimince ilan edilen af süresi.

• Cilt: Bir periyodik yayının belirli bir zaman dilimindeki (genellikle bir yıllık) sayılarının bütünü ya da kalın kapakla birleştirilmiş kitap gövdesi.

• Ciltleme (Binding): Dağılmış formaları veya süreli yayın sayılarını bir araya getirerek koruyucu bir kapakla kalıcı hale getirme işlemi.

• Ciltli (Hardcover): Mukavva, kumaş veya deriyle kaplanmış dayanıklı dış kapağa sahip kitap.

• Cutter Numarası (Yazar Numarası): Aynı konu sınıflama numarasına sahip kitapları raf üzerinde yazar soyadına göre alfabetik sıralamak amacıyla özel tablolardan üretilen harf ve rakam kodu.

• Çapraz Başvuru (Cross Reference): Katalog ve indekslerde bir terimden diğer terime yönlendiren bağlantı ("Bkz." veya "Ayrıca bkz.").

• Çoklu Arama (Keşif Aracı / Discovery Service): Kütüphanenin basılı kataloğu, e-kitapları ve abone olduğu veri tabanlarının tamamını tek bir arayüzden aynı anda tarayan arama motoru.

D

• Dar Terim (Narrower Term - NT): Hiyerarşik bir sınıflama sisteminde daha genel bir kavramın alt dalını ifade eden özel konu başlığı (Örn: "Hukuk" altında "Ceza Hukuku").

• DDC (Dewey Decimal Classification / Dewey Onlu Sınıflama Sistemi): Tüm insan bilgisini 10 ana sınıfa (000-999) bölen, evrensel ve hiyerarşik sınıflama sistemi.

• Demirbaş Numarası (Accession Number): Kütüphane koleksiyonuna giren her bir fiziksel kaynağa giriş sırasına göre verilen değişmez envanter numarası.

• Depo Koleksiyonu (Closed Stacks): Raflarda açık biçimde sergilenmeyen, genellikle kullanım sıklığı az veya özel saklama koşulları gerektiren kapalı alan koleksiyonu.

• Dipnot: Metin içinde bir fikrin kaynağını göstermek veya ek bir açıklama getirmek amacıyla sayfa altına yerleştirilen numaralandırılmış not.

• Doktora Tezi: Doktora derecesi alabilmek için bilime özgün katkı sağlayacak nitelikte hazırlanan kapsamlı akademik araştırma. (Ayrıca bakınız: Tez)

• Dolaşım (Circulation / Ödünç Verme Masası): Kütüphane kaynaklarının ödünç verilmesi, iade alınması ve kullanıcı hesap kayıtlarının yönetildiği hizmet birimi.

• DOI (Digital Object Identifier): Bilimsel makalelere, veri setlerine ve dijital belgelere atanan, internet üzerindeki konumu değişse bile kaynağa erişimi garanti eden kalıcı dijital nesne tanımlayıcısı.

• Dublin Core: Elektronik belgeleri, dijital arşiv nesnelerini ve web kaynaklarını tanımlamak amacıyla kullanılan 15 temel alandan oluşan uluslararası üst veri standardı.

• Düzensiz (Irregular): Belirli ve sabit bir takvime bağlı olmaksızın aralıklı olarak basılan süreli yayın periyodu.

E

• E-Dergi (Elektronik Dergi): Dijital ortamda yayımlanan ya da basılı derginin elektronik kopyası olarak sunulan akademik periyodik.

• E-Kitap (Elektronik Kitap): Bilgisayar, tablet veya e-kitap okuyucu cihazlar üzerinden okunmak üzere dijital ortamda yayımlanan kitap.

• E-Rezerv: Öğretim elemanlarının ders kaynaklarının dijitalleştirilerek öğrencilerin uzaktan erişimine sunulduğu elektronik rezerv sistemi. (Ayrıca bakınız: Rezerv)

• Ek: Bir e-posta iletisine veya basılı bir kitabın arkasına iliştirilen harita, CD, veri tablosu gibi tamamlayıcı materyaller.

• El Notları (Handout): Eğitim ve sunumlarda katılımcılara dağıtılan ders slaytları, özetler veya bibliyografik okuma listeleri.

• El Yazması (Yazma Eser): Matbaanın icadından önce elle yazılmış veya bir müellifin kendi el yazısıyla kaleme aldığı tarihi nitelikteki eser.

• Elektronik Kaynak: Veri tabanları, kurumsal arşivler, e-dergiler, e-kitaplar gibi ağ üzerinden ya da yerel bilgisayar sistemlerinde taranabilen dijital bilgi kaynakları.

• Etki Faktörü (Impact Factor - IF): Bir bilimsel dergide son iki yılda yayımlanan makalelere cari yılda yapılan ortalama atıf sayısını hesaplayan dergi prestij göstergesi.

F - G

• Faksimile (Tıpkıbasım): Tarihi, nadir veya el yazması bir eserin orijinaline birebir sadık kalınarak yapılan tıpkıbasımı.

• Filtreleme (Faceted Search / Süzme): Katalog ve veri tabanı aramalarında sonuçları yayın yılı, kaynak türü, dil, yazar ve konu başlıklarına göre daraltma tekniği.

• FRBR (Functional Requirements for Bibliographic Records): Bibliyografik kayıtların kavramsal yapısını "Eser (Work), İfade (Expression), Tezahür (Manifestation), Madde (Item)" katmanlarıyla modelleyen standart.

• Gazete: Günlük veya haftalık olarak haber, analiz ve genel konuları aktaran süreli yayın türü.

• Geniş Terim (Broader Term - BT): Kavramsal hiyerarşide alt konuları şemsiyesi altına alan üst başlık (Örn: "Mühendislik", "Makine Mühendisliği"nin geniş terimidir).

• Gri Literatür (Grey Literature): Ticari yayınevleri tarafından basılmayan; teknik raporlar, tezler, hükümet belgeleri, konferans bildirileri gibi geleneksel dağıtım kanalları dışında kalan akademik materyaller.

• Günlük: Pazar günleri hariç haftanın her günü yayımlanan süreli yayın.

H

• H-İndeksi (h-index): Bir araştırmacının akademik verimliliğini ve atıf etkisini aynı anda ölçen metrik (En az h sayıda atıf almış h sayıda yayını ifade eder).

• Haftalık: Haftada bir yayımlanan süreli yayın veya haber bülteni.

• Hakemli Dergi (Peer-Reviewed Journal): Sunulan makalelerin alanında bağımsız uzmanların inceleme, eleştiri ve onay süreçlerinden geçerek basıldığı bilimsel dergi.

• Her Hakkı Saklıdır (All Rights Reserved): Bir eserin izinsiz çoğaltılamayacağını, telif haklarının hak sahibinde olduğunu bildiren yasal ibare.

• Hibrit Dergi (Hybrid Journal): Abonelik modeliyle çalışan ancak yazarların makale işlem ücreti (APC) ödeyerek makalelerini açık erişim yapabildikleri karma dergi modeli.

I - İ

• ILL (Interlibrary Loan / Kütüphanelerarası Ödünç Verme): Kullanıcının ihtiyaç duyduğu ve kütüphanesinde bulunmayan basılı bir kitabın protokoller çerçevesinde diğer üniversite veya kurum kütüphanelerinden geçici süreyle ödünç alınması.

• ISBN (Uluslararası Standart Kitap Numarası): Kitaplara yayın öncesinde tahsis edilen, eserin dilini, yayıncısını ve basımını tekil kılan 13 haneli kimlik numarası.

• ISSN (Uluslararası Standart Süreli Yayın Numarası): Dergi, bülten ve seri yayınlara tahsis edilen 8 haneli tekil uluslararası kod.

• İade Etme: Kullanıcının ödünç aldığı kaynağı, son iade gününden önce dolaşım masasına veya iade istasyonuna fiziken teslim etmesi.

• İade Tarihi (Due Date): Ödünç alınan materyalin cezaya girmeksizin teslim edilmesi veya süresinin uzatılması gereken son tarih.

• İkincil Kaynaklar (Secondary Sources): Birincil kaynakları analiz eden, yorumlayan veya sentezleyen kitaplar, derleme makaleleri ve eleştiri yazıları.

• İndeks (Dizin): Belirli bir disipline ait makalelerin künyelerini ve özetlerini tarama imkânı sunan bibliyografik rehber platform.

K

• Kablosuz Ağ (Wi-Fi): Kütüphane içerisinde kullanıcıların çevrim içi kaynaklara ve kütüphane hizmetlerine kablosuz olarak erişmesini sağlayan ağ yapısı.

• Kampüs Dışı Erişim (Proxy / VPN): Üniversite mensuplarının kampüs dışındayken kurumsal kimlik bilgileriyle kütüphanenin abone olduğu elektronik veri tabanlarına güvenli erişimini sağlayan protokol.

• Kapsam: Bir koleksiyonun, bibliyografik veri tabanının veya kütüphane kataloğunun içerdiği konu, dil, format ve tarih aralığı sınırları.

• Katalog: Bir kütüphanenin tüm basılı ve dijital kaynaklarını standart kurallara göre tanımlayan, indeksleyen ve arama imkânı sunan kayıt listesi.

• Kavramsal Dizin (Tezirus / Thesaurus): Veri tabanlarında ve dizinlerde terim karmaşasını önleyen; eş anlamlı, dar terim, geniş terim ve ilişkili terim bağlantılarını kuran kontrollü kelime listesi.

• Kaynak Ayırtma (Hold / Rezervasyon): Başka bir kullanıcıda olan basılı materyalin iade edildiğinde sıradaki araştırmacı için bekletilmesini sağlayan işlem.

• Koleksiyon Geliştirme Politikası: Bir kütüphanenin hangi kriterlerle kaynak satın alacağını, bağış kabul edeceğini veya koleksiyondan ayıklama yapacağını belirleyen resmi belge.

• Koleksiyon: Kütüphanenin sahip olduğu basılı, görsel-işitsel ve elektronik kaynakların bütünü.

• Konservasyon (Koruma): Fiziksel ve kimyasal bozulmaları önlemek amacıyla kütüphane ve arşiv materyallerinin ısı, nem ve ışık kontrolü altında saklanması.

• Konsorsiyum: Kütüphanelerin elektronik kaynak lisanslamalarında ortak hareket ederek bütçe avantajı sağladığı iş birliği örgütü (Örn: ANKOS - Anadolu Üniversite Kütüphaneleri Konsorsiyumu).

• Konu Başlığı: Bir kaynağın konusunu standart bir terminolojiyle temsil eden sözcük veya deyim. Üniversite kütüphanelerinde genellikle Library of Congress Subject Headings (LCSH) kullanılır.

• Kurumsal Akademik Arşiv: Üniversitede üretilen makale, tez, bildiri ve araştırma verilerinin kurumsal olarak derlendiği, korunduğu ve açık erişime sunulduğu dijital platform (Örn: DSpace).

• Kütüphaneciye Sor: Kullanıcıların bilgi arama süreçlerinde veya kütüphane hizmetlerinde kütüphane uzmanlarından çevrim içi danışmanlık alabildikleri referans servisi.

L - M

• LCC (Library of Congress Sınıflama Sistemi): Kongre Kütüphanesi tarafından geliştirilen, bilim dallarını 21 ana harf sınıfına (A'dan Z'ye) ayıran ve üniversite kütüphanelerinde yaygın kullanılan akademik sınıflama sistemi.

• Makale: Bilimsel bir problemi, araştırmayı veya teorik tartışmayı ele alan, akademik dergilerde ya da derleme kitaplarda yayımlanan bağımsız metin.

• MARC (Machine-Readable Cataloging): Bibliyografik verilerin bilgisayarlar tarafından okunmasını, kaydedilmesini ve kütüphane sistemleri arasında veri değişimini sağlayan uluslararası kataloglama standardı (Örn: MARC21).

• Materyal: Kütüphanede kayıt altına alınmış kitap, dergi, harita, CD/DVD ve tez gibi tüm bilgi taşıyıcıları.

• Mikrofilm / Mikrofiş: Arşiv belgelerinin, eski gazetelerin ve el yazmalarının boyutları küçültülerek özel optik okuyucularla incelenmek üzere film şeritlerine basılmış minyatür kopyaları.

• Multimedya: Ses, görüntü, video ve metin gibi çoklu ortam unsurlarını bir arada barındıran bilgi kaynakları.

N - O - Ö

• Nadir Eser: Basım adedi çok az olan, tarihi veya estetik değer taşıyan, müellif imzası bulunan ve özel güvenlikli alanlarda korunan yayınlar (Genellikle ödünç verilmez).

• Nüsha: Bir eserin aynı baskısına ait kopyaların her biri.

• OPAC (Online Public Access Catalog / Çevrim İçi Kamu Erişim Kataloğu): Kütüphanedeki tüm kaynakların yazar, eser adı, konu veya yer numarası üzerinden herkes tarafından taranabildiği çevrim içi arayüz.

• ORCID (Open Researcher and Contributor ID): Bilim insanlarının ve araştırmacıların yayınlarını, projelerini ve atıflarını tek bir profilde toplayan 16 haneli tekil dijital kimlik.

• Oryantasyon: Kütüphaneye yeni katılan öğrenci ve araştırmacılara kaynakları, veri tabanlarını ve kullanım kurallarını tanıtmak amacıyla düzenlenen eğitim programı.

• Otorite Kontrolü (Authority Control): Kataloglamada yazar isimleri, tüzel kişi adları ve konu başlıklarının tek bir standart biçimde kaydedilerek aramalarda tutarlılık sağlanması işlemi.

• Ödünç Alma: Kütüphane kaynaklarının belirli kurallar ve süre sınırları dâhilinde kullanıcı tarafından bina dışına çıkarılabilmesi hakkı.

• Özet (Abstract): Bir akademik makalenin veya tezin amacını, metodolojisini, bulgularını ve sonucunu özlü biçimde özetleyen metin.

P - R

• Patent: Bir buluşun veya teknik yeniliğin kullanım, üretim ve ticari haklarının belirli bir süre mucidine ait olduğunu belgeleyen resmi tescil belgesi.

• Periyodik (Süreli Yayın): Belli zaman aralıklarıyla (haftalık, aylık, mevsimlik vb.) düzenli çıkan dergi, gazete ve bülten koleksiyonu.

• Plint (Raf Ayracı): Raflarda kitapların devrilmesini engelleyen ve düzeni sağlayan metal veya plastik destek aparatı.

• Predatory (Yağmacı/Şaibeli) Dergi: Bilimsel hakemlik ve editoryal denetim süreçlerini işletmeden, yalnızca yazarlardan makale işlem ücreti (APC) alarak hızlı yayın vaat eden niteliksiz dergiler.

• RDA (Resource Description and Access): Dijital çağa uygun, anlamsal veri yapısıyla uyumlu, AACR2'nin yerini alan modern uluslararası kataloglama standardı.

• Referans (Danışma) Hizmeti: Araştırmacıların bilgi kaynaklarına, doğru veri tabanlarına ve araştırma yöntemlerine erişebilmesi için kütüphanecilerce sağlanan profesyonel rehberlik.

• Referans Kaynakları: Baştan sona okunmak yerine hızlı bilgiye ulaşmak amacıyla başvurulan sözlük, ansiklopedi, atlas, el kitabı ve bibliyografyalar (Kütüphane dışına ödünç verilmez).

• Restorasyon: Yıpranmış, yırtılmış veya hasar görmüş tarihi ve nadir kütüphane belgelerinin aslına sadık kalınarak uzmanlarca tamir edilmesi.

• Rezerv (Ders Kaynakları): Öğretim elemanlarının dönem izlencelerinde yer alan ve sınıftaki tüm öğrencilerin eşit erişimini sağlamak amacıyla kısa süreli (2 saatlik, gecelik) ödünç verilen ders materyalleri bölümü.

S - Ş

• Sağlama (Acquisition / Satın Alma): Kütüphanenin koleksiyonunu genişletmek üzere materyallerin satın alma, abonelik, bağış ya da değişim yoluyla bünyeye katılması süreci.

• Sayım (Inventory): Kütüphanedeki fiziksel koleksiyonun raflarda tek tek taranarak kayıp, hasarlı veya eksik materyallerin tespit edilmesi süreci.

• Sınıflama Sistemi (Classification Scheme): Kütüphane materyallerini konularına göre sistematik bir düzene koyan şema (Örn: LCC, Dewey).

• Süre Uzatma (Renewal): Ödünç alınan bir materyalin kullanım süresinin, üzerinde başka bir kullanıcının ayırtması yoksa, çevrim içi veya görevli yardımıyla uzatılması işlemi.

• Süreli Yayınlar: Belirli aralıklarla çıkan akademik dergi, popüler dergi, gazete ve bültenlerin oluşturduğu koleksiyon.

T

• Tam Metin (Full-Text): Bir akademik makalenin, kitabın ya da tezin yalnızca özetine değil, tüm içeriğine dijital ortamda erişilebilir olması.

• Tarama (Search): Kütüphane kataloğunda veya bilimsel veri tabanlarında anahtar kelime, yazar adı, eser adı veya konu başlıkları kullanılarak yapılan arama süreci.

• Telif Hakkı (Copyright): Bir fikir, bilim veya sanat eserini ortaya koyan kişinin eseri üzerindeki çoğaltma, işleme ve dağıtım haklarını güvence altına alan yasal çerçeve.

• Tez: Lisansüstü derece (yüksek lisans, doktora, sanatta yeterlik) alabilmek için bilimsel etik kurallarına uygun olarak hazırlanan özgün araştırma çalışması.

• TÜBESS (Türkiye Belge Sağlama Sistemi): Türkiye'deki üniversiteler ve araştırma kurumları arasında tez, makale ve akademik belge paylaşımını sağlayan YÖK destekli ulusal ağ.

U - Ü

• Uzaktan Erişim: Kullanıcıların yerleşke dışından kurumsal e-posta ve şifreleriyle kütüphane veri tabanlarına doğrudan bağlanabilmelerini sağlayan sistem.

• Üst Veri (Metadata): Bir bilgi kaynağının içeriğini, yapısını, fiziksel niteliklerini ve kullanım haklarını tanımlayan yapılandırılmış veri ("veri hakkında veri").

V - Y - Z

• Veri Tabanı (Database): Makalelerin, e-kitapların, tezlerin ve atıf verilerinin tek bir platform altında indekslendiği, taranabilir dijital bilgi havuzu (Örn: ScienceDirect, IEEE Xplore, PubMed, Scopus).

• Yer Numarası (Call Number / Raf Numarası): Materyalin sınıflama sistemine (LCC veya Dewey) ve yazar soyadına (Cutter) göre raftaki kesin yerini belirten harf ve rakam kombinasyonu.

• Yordam: Türkiye'deki pek çok üniversite kütüphanesinde kataloglama, ödünç/iade ve veri tabanı yönetimi için kullanılan yerli kütüphane otomasyon yazılımı.

• Z39.50: Farklı kütüphane kataloglama sistemlerinin birbiriyle iletişim kurmasını, ortak tarama yapılmasını ve katalog kaydı aktarılmasını sağlayan uluslararası ağ protokolü.

• Zotero / Mendeley: Araştırmacıların akademik kaynakları arşivlemesini, metin içi atıflarını düzenlemesini ve otomatik kaynakça oluşturmasını sağlayan referans yönetim yazılımları.